حسابداري چيست؟

 

حسابداري فن ثبت، طبقه‌بندي و تلخيص فعاليتهاي مالي يک موسسه در قالب اعداد قابل سنجش به پول و تجزيه و تحليل نتايج حاصله از بررسي اين اعداد است. اين عمليات معمولا به وسيله يک حسابدار انجام مي‌شود.    ادامه...

 

 

تاريخچه

 

حسابداري دانشگاهي با بيش از پانصد سال سابقه و با نام لوکا پاچيولي (۱۴۹۵ ميلادي) آغاز شده‌است. لوکا پاچيولي تحصيلات خود را در وِنيز و رُم گذراند و در دهه ۱۴۷۰ راهب صومعه‌اي شد که از فرقه فرانسيس بود. تا سال ۱۴۹۷ معلم خصوصي پروازي رياضيات بود، که در آن سال دعوت نامه‌اي از لودُويکو اِسفُرتسا دريافت نمود تا در ميلان مشغول به کار شود. او در آنجا با لئوناردو داوينچي کار و زندگي مي‌کرد و به او رياضيات ياد مي‌داد. در ۱۴۹۹، پاسيولي و لئوناردو مجبور شدند تا از ميلان فرار کنند که لوئي دوازدهم از فرانسه شهر را به تصرّف خود در آورده و حاميان آنها را از آنجا بيرون کرد. بعد از آن، پاسيولي و لئوناردو خيلي اوقات با همديگر سفر مي‌کردند. به محض برگشت به ميهن، پاسيولي به علت سالخوردگي در سال ۱۵۱۷ فوت کرد.

 

پاسيولي چندين کتاب در زمينه رياضيات منتشر کرد

 

تلفيق دانش رياضي زمان خود، همچنين جالب توجه مي‌باشد که شامل اولين شرح منتشر شده درباره روش نگهداري از حسابها و دفاتر مي‌باشد که تجّار وِنيزي در طول رنسانس ايتاليا بکار مي‌بردند، که به سيستم حسابداري دفترداري دو طرفه معروف بود. اگرچه پاسيولي اين سيستم را تدوين کرد نه اينکه آنرا اختراع کرده باشد، ولي به‌عنوان «پدر علم حسابداري» مورد توجه واقع شد. سيستمي که او منتشر کرد شامل اغلب چرخه‌هاي حسابداري بود که ما امروز آنها را مي‌شناسيم. او استفاده از دفاتر روزنامه و دفتر کل را شرح داد، و تذکر داد که يک فرد نبايد به رختخواب برود مگر اينکه بدهي با بستانکاري برابر باشد! دفتر کل او حسابهايي براي موجودي (که شامل وجوه دريافتي و موجودي کالا بود)، تعهّد بانکي، سرمايه، درآمد، و مخارج داشت- انواع حساب که در بيلان کار و صورتحساب درآمد يک سازمان بترتيب گزارش مي‌شود. او ثبت نهايي آخر سال را نشان داد و پيشنهاد کرد که يک تراز آزمايشي براي تأييد دفتر کل متعادل بکار گرفته شود. همچنين، رساله او دامنه وسيعي از موضوعات مرتبط را، از اخلاقيات حسابداري گرفته تا حسابداري هزينه، شامل مي‌شود.

 

از مهم‌ترين تغييرات حسابداري در طول پانصد سال گذشته تغيير ماهيت نظري آن است. حسابداري دانشگاهي در چهارصد سال اول عمر خود عمدتاً رويکردي تکنيکي و فني داشته‌است. در اوايل سده بيستم اولين مباحث نظري در حوزه حسابداري مطرح و وجه علمي بودن آن به مذاق بحث گذاشته مي‌شود. در طول دهه‌هاي آغازين سده بيستم مباحث نظري و فلسفي جدي در خصوص تعلق حسابداري به يکي از حوزه‌هاي معرفت بشري رواج داشته‌است. اين مجادلات در طرح تخصيص حسابداري به يکي از حوزه‌هاي علم يا فن يا هنر به اوج خود مي‌رسد. در اواسط سده بيستم و با احاطه مکتب مثبت‌گرايي (پازيتيويسم) بر فضاي دانشگاهي جهان، نظريه‌هاي حسابداري مثبت‌گرايانه به ظهور مي‌رسد. ضعفهاي بنيادين نظريه‌هاي مثبت‌گرايانه در ظرف کمتر از ربع قرن آشکار مي‌شود و حسابداري به تبع ساير محافل علمي وارد دنياي جديد جُستارهاي فلسفي و نظري مي‌شود. طرح حسابداري انتقادي يا امثال آن نشانه اين تحول نظري در حسابداري است

 

تعريف

 

حسابداري عبارتست از مجموعه‌اي از اجزاي به‌هم‌پيوسته در داخل يک سازمان يا موسسه که به جمع آوري، تجزيه و تحليل، ثبت، طبقه‌بندي، تلخيص رويدادهاي مالي مي‌نمايد و اطلاعات را در قالب گزارشاتي در اختيار استفاده‌کننده‌گان درون سازماني و برون سازماني قرار مي‌دهد.

 

مراحل

 

به طوري که از تعريف فن حسابداري بر مي‌آيد اين فن داراي ۴ مرحله مي‌باشد:

 

   1. ثبت فعاليتهاي مالي

   2. طبقه بندي اقلام ثبت شده

   3. تلخيص اقلام

   4. تفسير نتايج حاصله از بررسي اقلام خلاصه شده

 

حسابداري در ايران

 

حسابداري در ايران در حوزه? نظري تحت تأثير جريانات پازيتيويسم رشد کمّي زيادي کرده‌است و پايه گذاري تحصيلات تکميلي با اين نگاه به حسابداري صورت گرفته و توسعه يافته‌است. با اين وصف تعريفي از حسابداري در ايران غالب است که مضمون و محتواي آن صرف نظر از چينش يا تفاوت ظاهري الفاظ آن براي همه دانش آموختگان حسابداري ايران شناخته شده‌است. بر اساس اين تعريف: حسابداري عبارت است از فرآيند شناسايي، جمع آوري، ثبت، طبقه بندي، تلخيص، گزارشگري، و تحليل رويدادهاي مالي يک شخصيت اقتصادي در يک دوره مالي معين بر اساس واحد پول ملي. اين تعريف ترجمه? کاملي است از تعاريف مختلفي که از حسابداري در عصر پازيتيويسم يعني دهه‌هاي ۴۰ الي ۶۰ سده پيشين در دنيا رواج داشته‌است.

 

سيد حسن سجادي نژاد و همچنين اسماعيل عرفاني و دکتر عزيز نبوي از بنيانگذاران حرفه حسابداري در ايران به شمار مي‌روند که با تأسيس مدرسه عالي حسابداري شرکت ملي نفت و موسسه عالي حسابداري توانستند بيش از ۶۰۰۰ دانش آموخته رشته‌هاي حسابداري و حسابداري دولتي و حسابرسي پرورش دهند.

 

نرم‌افزاراهاي حسابداري

 

استفاده از سيستم‌هاي نرم‌افزاري براي سرعت بخشيدن و بالا بردن سرعت مراحل حسابداري از سالهاي اوليه پديد آمدن کامپيوتر و نرم‌افزار شروع شد. اولين سيستم نرم‌افزاري حسابداري ايران پيش از انقلاب توسط يک دانشگاه آمريکايي براي پالايشگاه آبادان طراحي شد که به مدت حدود ۱۰ سال از آن استفاده مي‌شد. هرچند کار با سيستم‌هاي اوليه پانچ کارت بسيار سخت بود ولي حدود ۵۰ پانچيست از عهده اين وظيفه بر مي‌آمدند. امروزه با ورود سيستمهاي حسابداري پيشرفته بر روي کامپيوترهاي شخصي، و نيز سيستمهاي يکپارچه مالي، اداري، اتوماسيون و حسابداري، استفاده از نرم‌افزار براي حسابداري به بديهي ترين بخش آن براي هر سازمان تبديل شده‌است. نرم‌افزارهاي مختلف در اين رابطه وجود دارد که به عنوان نمونه مي‌توان به آفيس اکانتينگ محصول شرکت ماکروسافت اشاره کرد. بسياري از نرم‌افزارهاي بزرگ مالي و اداري جهان براي بالا بردن کارايي و کارکرد سيستم خود از آخرين تکنيک‌هاي نرم‌افزاري مانند پردازش موازي و جديدا پردازش ابري استفاده مي‌کنند.